Eigen risico 2027: SP dwingt spoeddebat af

Waarom wil de SP een spoeddebat?

Fractievoorzitter Jimmy Dijk vroeg het spoeddebat op 22 september aan. Er was genoeg steun in de Kamer om het debat in te plannen, maar niet om het nog dezelfde week te houden. Tijdens het debat kan de Kamer het kabinet oproepen om de stijging te stoppen, en in het uiterste geval kan zelfs een motie van wantrouwen tegen de minister volgen.

Het is niet de eerste poging van de SP. Bij de stemming over een eerdere SP-motie om het eigen risico niet te verhogen, stemden twee partijen per ongeluk tegen. Daardoor hield de indexering een nipte meerderheid van 76 zetels. Beide partijen lieten achteraf weten dat ze eigenlijk vóór de motie wilden stemmen.

Waarom een motie niet genoeg is

Een aangenomen motie houdt de stijging niet automatisch tegen. Een motie is een verzoek aan het kabinet en geen wet, terwijl de stijging naar € 400 rechtstreeks uit de Zorgverzekeringswet volgt. Volgens die wet groeit het eigen risico elk jaar mee met de zorguitgaven. Sinds 2016 hielden opeenvolgende kabinetten dat tegen met een reeks bevriezingswetten, telkens voor één tot drie jaar. De laatste daarvan gold alleen voor 2026.

Om het eigen risico op € 385 te houden, is dus een nieuwe wet nodig, of een aanpassing van het wetsvoorstel dat al bij de Kamer ligt. Daar moeten zowel de Tweede als de Eerste Kamer mee instemmen. Een bevriezing heeft bovendien een prijskaartje: de premieraming van het kabinet gaat al uit van een eigen risico van € 400. Blijft het € 385, dan gaat de premie voor iedereen naar schatting ongeveer € 13 per jaar extra omhoog. 

1 oktober is de echte deadline

Het eigen risico is nodig voor de risicoverevening: het systeem dat geld verdeelt tussen zorgverzekeraars, zodat verzekeraars met veel zieke klanten niet benadeeld worden. De regeling daarvoor moet vóór 1 oktober vastliggen. Minister Hermans noemde 1 oktober eerder ook haar harde deadline.

Op dit moment is het spoeddebat nog niet ingepland en ligt er geen voorstel voor een bevriezing. Ook de officiële informatie loopt achter: op de website van de Rijksoverheid staat alleen nog het eigen risico van 2026. Zorgverzekeraars merken de onzekerheid eveneens. DSW maakt normaal op de vierde dinsdag van september als eerste zijn nieuwe premie bekend, maar heeft dat dit jaar uitgesteld omdat nog niet duidelijk is hoe hoog het eigen risico wordt.

Dit zijn de belangrijkste momenten:

•     Vóór 1 oktober: beide Kamers moeten een bevriezing hebben aangenomen, anders is het te laat voor de risicoverevening.

•     Spoeddebat (datum nog onbekend): hier wordt duidelijk of er een Kamermeerderheid is voor een bevriezing.

•     Uiterlijk 12 november: alle zorgverzekeraars maken hun premie voor 2027 bekend, berekend op basis van het eigen risico.

Kan het eigen risico nog op het laatste moment bevroren worden

Dat kan, maar alleen met grote haast. In 2017 lukte het: de Tweede en de Eerste Kamer namen toen op 26 september op één dag een spoedwet aan, net op tijd voor 1 oktober. Dit jaar zijn er nog maar een paar dagen over, en voor zover bekend ligt er nog geen wetsvoorstel voor een bevriezing klaar.

Welke partijen willen het eigen risico bevriezen?

Het kabinet van D66, CDA en VVD gaat in de begroting uit van € 400, zoals de wet voorschrijft. Omdat het geen meerderheid heeft in de Tweede Kamer, heeft het wel stemmen van de oppositie nodig. Juist daar is veel verzet: de SP, PVV en Pro willen geen hoger eigen risico, en JA21 en de SGP wilden eerst de financiële gevolgen weten.

Een bevriezing op € 385 kan zo onderdeel worden van de deal over de begroting. Het kabinet stelde de extra verhoging van het eigen risico van € 60 eerder al een jaar uit om de oppositie tegemoet te komen. Zolang er geen nieuwe wet ligt, blijft € 400 het uitgangspunt.

Wat betekent dit voor jouw eigen risico: € 385 of € 400?

Het verschil tussen beide bedragen is € 15 per jaar. Dat merk je alleen als je in een jaar meer dan € 385 aan zorg gebruikt die onder het eigen risico valt. Volgens de regering maken ongeveer 7,3 miljoen mensen hun eigen risico vol. Tegelijk maakt een bevriezing de premie voor iedereen iets hoger, ook als je weinig zorg gebruikt.

"Met een bevriezing verdwijnt de rekening niet, hij wordt alleen anders verdeeld. Wie veel zorg nodig heeft, houdt er per saldo een paar euro aan over. Wie weinig zorg gebruikt, betaalt juist iets meer mee via de premie," aldus Maurizio IJzerman, zorgexpert bij ZorgKiezer.nl.

Of het eigen risico verandert, is dus nog even afwachten. Je hoeft nu nog niets te doen, uiterlijk 12 november moeten alle zorgverzekeraars hun basispremie voor 2027 bekendmaken. Vanaf dat moment kun je alle zorgverzekeringen vergelijken en bepalen of overstappen of een vrijwillig eigen risico voor jou de moeite waard is. Als eerste op de hoogte van de nieuwe premies? Meld je aan voor de PremieAlert.