Medicijntekorten: naar schatting 26.000 keer per dag krijg je je medicijn niet meteen mee

Hoe vaak is een medicijn niet leverbaar bij de apotheek in 2026?

In de Meldweek 2026 was een voorgeschreven medicijn bij de 253 deelnemende apotheken gemiddeld ongeveer 15 keer per dag niet direct leverbaar. Elke apotheek hield op één zelfgekozen dag tussen 28 september en 2 oktober 2026 bij welke medicijnen ontbraken. De onderzoekers rekenden dat om naar een schatting van 26.000 keer per dag voor heel Nederland.

Meestal vindt de apotheek nog een oplossing. Apothekers halen een medicijn uit het buitenland, bellen een collega-apotheek of geven in overleg met je arts een andere sterkte of een ander middel mee. Bij ongeveer een op de drie tekorten lukt dat niet en ga je zonder medicijn naar huis.

In een deel van de apotheken vulden ook gebruikers van vier medicijnen een vragenlijst in: levothyroxine voor de schildklier, quetiapine bij psychose en de longmedicijnen salbutamol en ipratropium. Volgens LEF had de helft van hen het afgelopen jaar te maken met een tekort, en van die groep ging 46 procent erop achteruit. Zes op de tien moesten opnieuw naar de apotheek of de dokter; het gaat dus om gebruikers van medicijnen met veel tekorten, niet om alle medicijngebruikers.

Ook de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP) ziet dat tekorten veel mensen raken. Volgens KNMP Farmanco kregen in 2025 ruim 3,5 miljoen mensen met een tekort te maken: een op de drie mensen die een medicijn op recept gebruikten. De KNMP telde in 2025 1.134 tekorten, die gemiddeld 96 dagen duurden. Dat is een andere telling dan de meldweek: de KNMP telt landelijke tekorten, de meldweek telt hoe vaak een apotheek een recept niet direct kan meegeven.

Wat is preferentiebeleid en waarom willen apothekers het aanpassen?

Preferentiebeleid betekent dat je zorgverzekeraar per groep medicijnen met dezelfde werkzame stof één of enkele merken aanwijst als voorkeursmedicijn. Alleen dat merk wordt vergoed, en de verzekeraar krijgt daarop korting van de fabrikant. In 2023 gold dit volgens het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) voor 86 procent van de geneesmiddelen die buiten het ziekenhuis werden verstrekt.

Apothekers zeggen dat de voorraad snel op is als er maar één merk wordt vergoed. Fabrikanten die niet worden aangewezen, stoppen volgens hen vaker in Nederland, waardoor een tweede merk om op terug te vallen ontbreekt. LEF verwijst naar cijfers van Bogin, de vereniging van fabrikanten van generieke medicijnen: sinds 2015 is de helft van de merken van de Nederlandse markt verdwenen.

LEF en VJA vragen de Tweede Kamer om minister Sophie Hermans van VWS te laten ingrijpen. Verzekeraars moeten volgens hen per medicijn minstens drie merken vergoeden, en als het voorkeursmerk op is, moet je zonder extra kosten een ander passend merk kunnen krijgen. De handtekeningen willen de organisaties in december 2026 aan de minister aanbieden.

Wat zeggen zorgverzekeraars over de medicijntekorten?

Zorgverzekeraars zien het preferentiebeleid niet als de oorzaak van de medicijntekorten. In mei 2026 lieten de inkoopdirecteuren van CZ, Menzis, VGZ en Zilveren Kruis weten dat het aanwijzen van één schuldige geen recht doet aan het probleem. Zij wijzen op problemen bij productie en distributie van medicijnen.

Verzekeraars missen een eenduidige definitie van een tekort en een onafhankelijk meldpunt waar signalen op tijd binnenkomen. Dreigt een tekort, dan halen zij volgens Zorgverzekeraars Nederland (ZN) het voorkeursmedicijn tijdelijk uit het preferentiebeleid. Over de nieuwe campagne zeggen verzekeraars dat die polariseert en de samenwerking uit het zorgakkoord schaadt, waarin al afspraken staan over betere beschikbaarheid, gegevensuitwisseling en voorlichting aan patiënten.

Het ministerie van VWS plaatst ook een kanttekening bij de meldweekcijfers. Dat een groot deel van de gemelde tekorten over voorkeursmedicijnen gaat, zegt volgens minister Hermans nog niets over de oorzaak, omdat het grootste deel van de markt onder preferentiebeleid valt. Wel erkende de minister eerder dat het beleid invloed kan hebben op de leveringszekerheid; een aangekondigde evaluatie van het preferentiebeleid is nog niet verschenen.

Petitie tegen medicijntekorten: het vervolg in december

In december 2026 bieden de apothekers hun handtekeningen aan bij minister Hermans. Daarna wordt duidelijk of de Tweede Kamer het preferentiebeleid opnieuw bespreekt. Zo zie je ons nieuws daarover als eerste: stel ZorgKiezer in Google in als voorkeursbron.

Wat kun je doen als je medicijn niet leverbaar is?

Is je medicijn niet op voorraad, vraag dan bij de apotheek welk alternatief er is en wanneer je eigen medicijn weer binnen is. Vaak kan de apotheek een ander merk met dezelfde werkzame stof meegeven, of in overleg met je arts een andere sterkte. Sommige medicijnen kun je beter niet zomaar wisselen; het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) heeft daarvoor de lijst Wisselen ongewenst.

Kun je het voorkeursmedicijn om medische redenen niet gebruiken, dan vergoedt je zorgverzekeraar een ander middel als je arts dat onderbouwt. Medicijnen uit de basisverzekering vallen wel onder het verplicht eigen risico. Hoe dat precies werkt, lees je op onze pagina over de vergoeding van geneesmiddelen en medicijnen.

Heb je je medicijn direct nodig en kan de apotheek geen alternatief vinden? Neem dan dezelfde dag contact op met je arts of apotheker. Stop niet zelf met je medicijnen en verander je dosering niet zonder overleg.

Vragen over medicijntekorten

Betaal ik extra als mijn voorkeursmedicijn niet leverbaar is?

Niet automatisch. Is je voorkeursmedicijn tijdelijk niet leverbaar, dan kan je zorgverzekeraar een ander merk vergoeden; vraag je apotheek welk alternatief er is en of je daarvoor iets moet bijbetalen. Een vergoed medicijn kan wel onder je verplicht eigen risico vallen, en voor sommige medicijnen geldt een wettelijke eigen bijdrage.

Verandert mijn medicijnvergoeding in 2027 door de petitie?

Niet automatisch, want de petitie is een oproep aan de Tweede Kamer en de minister. Zorgverzekeraars kunnen hun eigen lijst met voorkeursmedicijnen wel aanpassen. Welke medicijnen je in 2027 vergoed krijgt, staat in de polisvoorwaarden van je zorgverzekeraar voor 2027.

Heeft elke zorgverzekeraar dezelfde voorkeursmedicijnen?

Nee, elke zorgverzekeraar wijst zijn eigen voorkeursmedicijnen aan. Welke merken jouw verzekeraar vergoedt, staat in het medicijnenoverzicht of reglement farmacie van die verzekeraar. Gebruik je vaste medicijnen, dan is dat een punt om mee te nemen als je je zorgverzekering voor volgend jaar vergelijkt.

Gebruik je vaste medicijnen en wil je weten welke verzekering in 2027 het best bij je past? Vergelijk zorgverzekeringen bij ZorgKiezer van 13 november t/m 31 december.