Geestelijke gezondheidszorg
Op deze pagina
Geestelijke gezondheidszorg: wat is het en welke vormen bestaan er?
Geestelijke gezondheidszorg, vaak afgekort tot GGZ, is zorg voor mensen met psychische klachten. Ongeveer 4 op de 10 Nederlanders krijgt hier in zijn of haar leven mee te maken, van stress en overspannenheid tot depressie of schizofrenie. De zorg richt zich op klachten die te maken hebben met je levensontwikkeling, persoonlijke omstandigheden, of lichamelijke factoren en verslavingen die invloed hebben op je geestelijke gezondheid. Hieronder lees je hoe de GGZ in Nederland is opgebouwd en wanneer je bij welke vorm van hulp terechtkunt.
Voor wie is geestelijke gezondheidszorg bedoeld?
GGZ is er voor iedereen met psychische klachten, van licht tot zwaar. De zorg verschilt per persoon: er wordt onderscheid gemaakt tussen kinderen, jongeren, volwassenen en ouderen, en er wordt gekeken naar de ernst en de oorzaak van de klachten. De meeste mensen die hulp krijgen, hebben eerst samen met hun huisarts bekeken wat voor hen passend is. Dat eerste gesprek is dus vaak je startpunt, ongeacht hoe licht of zwaar je klachten zijn.
Welke vormen van geestelijke gezondheidszorg zijn er?
De manier waarop je hulp krijgt, hangt af van je situatie. Er wordt onderscheid gemaakt tussen:
Poliklinische of ambulante behandeling: je gaat op afspraak langs, zonder opname.
Deeltijdbehandeling: je bent een deel van de dag of week in behandeling, en verder gewoon thuis.
Intensieve zorg tijdens een opname: voor zwaardere problematiek die meer begeleiding vraagt.
Acute opname: bij een crisis die direct ingrijpen vereist.
De eerste lijn is generalistisch, snel en laagdrempelig toegankelijk. Hieronder vallen je huisarts, de praktijkondersteuner huisartsenzorg GGZ (POH-GGZ) en eerstelijns psychologen. Is er meer specialistische hulp nodig? Dan verwijst je huisarts, een medisch specialist of (bij jongeren) het wijkteam je door naar de tweede lijn: de gespecialiseerde GGZ, aangeboden door GGZ-instellingen of vrijgevestigde behandelaren.
Hoe zit het met basis-GGZ en gespecialiseerde GGZ?
In de praktijk wordt nog steeds onderscheid gemaakt tussen generalistische basis-GGZ (voor lichte tot matige klachten) en gespecialiseerde GGZ (voor zwaardere en complexere problematiek). Sinds 2022 werkt de hele sector wel met één bekostigingssysteem, het zorgprestatiemodel: je betaalt per zorgprestatie, zoals een consult of een verblijfsdag, in plaats van per compleet behandeltraject zoals voorheen.
Hoe lang moet je wachten op geestelijke gezondheidszorg?
De wachttijden in de GGZ kunnen behoorlijk oplopen, zeker voor gespecialiseerde zorg. Loopt de wachttijd bij jouw behandelaar op tot boven de treeknorm, de maximaal aanvaardbare wachttijd? Dan kun je je zorgverzekeraar vragen om wachtlijstbemiddeling. Je verzekeraar zoekt dan met je mee naar een andere zorgverlener die je mogelijk sneller kan helpen. Bespreek ondertussen met je huisarts of POH-GGZ welke ondersteuning je al kunt krijgen terwijl je wacht.
Wordt geestelijke gezondheidszorg vergoed?
Hulp van je huisarts en de POH-GGZ valt onder de basisverzekering, zonder dat je hier eigen risico over betaalt. Word je doorverwezen naar de basis-GGZ of gespecialiseerde GGZ? Dan valt die zorg ook onder de basisverzekering, met een verwijzing en het eigen risico. Wil je precies weten wat je vergoed krijgt, welke voorwaarden gelden en hoe je dit declareert? Bekijk de vergoeding psychische hulp voor het volledige overzicht per verzekeraar.
Veelgestelde vragen
Wordt geestelijke gezondheidszorg vergoed door de basisverzekering?
Wordt geestelijke gezondheidszorg vergoed door de basisverzekering?
Ja, veel geestelijke gezondheidszorg wordt vergoed vanuit de basisverzekering. De behandeling moet wel medisch nodig zijn en aan de voorwaarden van je zorgverzekeraar voldoen. Niet alle vormen van hulp, coaching of relatietherapie vallen onder de basisverzekering.
Heb je een verwijzing nodig voor geestelijke gezondheidszorg?
Heb je een verwijzing nodig voor geestelijke gezondheidszorg?
Voor de basis-GGZ en gespecialiseerde GGZ heb je een verwijzing nodig van je huisarts, bedrijfsarts of medisch specialist. Zonder geldige verwijzing kan je verzekeraar de behandeling afwijzen.
Betaal je eigen risico voor geestelijke gezondheidszorg?
Betaal je eigen risico voor geestelijke gezondheidszorg?
Ja, voor geestelijke gezondheidszorg vanuit de basisverzekering geldt het eigen risico. Dit is het bedrag dat je eerst zelf betaalt voordat je zorgverzekeraar de kosten vergoedt. Een bezoek aan de huisarts en hulp van de praktijkondersteuner van de huisarts vallen niet onder het eigen risico.
Mag je zelf een psycholoog of andere behandelaar kiezen?
Mag je zelf een psycholoog of andere behandelaar kiezen?
Je mag zelf een behandelaar kiezen, maar de hoogte van de vergoeding kan verschillen. Ga je naar een zorgverlener zonder contract met je zorgverzekeraar? Dan krijg je mogelijk niet alle kosten vergoed. Bekijk daarom vooraf welke zorgverleners door je verzekeraar zijn gecontracteerd.
Wat kun je doen als de wachttijd voor geestelijke gezondheidszorg lang is?
Wat kun je doen als de wachttijd voor geestelijke gezondheidszorg lang is?
Neem contact op met je zorgverzekeraar en vraag om wachtlijstbemiddeling. De verzekeraar zoekt dan samen met jou naar een behandelaar die mogelijk eerder plek heeft. Je kunt ook met je huisarts bespreken welke hulp tijdens het wachten beschikbaar is.
