Gemoedsbezwaard

Gemoedsbezwaard: wat betekent dat voor je zorgverzekering? 

Claire LangenhoffExpert Zorgverzekeringen

30-06-2015

|

17-08-2026

|

5 min leestijd

Wouter Heuvelink

Gecontroleerd door onze zorgexpert

Ben je gemoedsbezwaard? Dan vind je het afsluiten van een zorgverzekering in strijd met je geloof of levensovertuiging. Je kunt dan bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB) een officiële ontheffing aanvragen van de verplichte zorgverzekering. Krijg je die ontheffing, dan betaal je geen premie, maar wel een vervangende belasting die ongeveer even hoog is als de premie die je anders had betaald. Je zorgkosten worden dan niet door een verzekeraar vergoed, maar via een persoonlijk spaartegoed dat het CAK voor je beheert. Dat brengt ook een risico met zich mee als je saldo een keer niet toereikend is. 

Wat betekent gemoedsbezwaard zijn precies? 

Je bent gemoedsbezwaard als je vanuit je geloof of levensovertuiging bezwaar hebt tegen elke vorm van verzekeren, niet alleen tegen de zorgverzekering. Dat is een belangrijk verschil met iemand die simpelweg geen zorgverzekering wil afsluiten omdat hij de premie te hoog vindt: gemoedsbezwaard zijn is een principiële keuze tegen het verzekeringsprincipe zelf.  Om erkend te worden als gemoedsbezwaarde mag je daarom geen enkele andere verzekering hebben lopen. Heb je bijvoorbeeld nog een auto- of inboedelverzekering, dan kom je niet in aanmerking voor de ontheffing. De SVB beoordeelt per aanvraag of je bezwaar oprecht voortkomt uit je levensovertuiging. 

Hoe vraag je erkenning als gemoedsbezwaarde aan? 

Je vraagt de ontheffing aan bij de SVB met het formulier 'Verklaring van gemoedsbezwaren'. Dat bestel je telefonisch of per e-mail bij het SVB-kantoor in jouw regio, vul je in en stuur je ondertekend terug. De SVB beoordeelt je aanvraag en laat je vervolgens weten of je erkend wordt. Krijg je de ontheffing, dan ontvang je van de SVB de verklaring 'Ontheffing verzekeringsplicht wegens gemoedsbezwaren'. De SVB geeft dit door aan de Belastingdienst en aan Zorginstituut Nederland, dat op zijn beurt maandelijks de registratie van gemoedsbezwaarden voor de Zorgverzekeringswet doorgeeft. 

Gezinsleden: partner en kinderen 

De ontheffing is persoonlijk. Heeft je partner ook bezwaar tegen verzekeren, dan moet hij of zij een eigen aanvraag ondertekenen; jouw ontheffing geldt niet automatisch voor je partner. Voor kinderen tot 18 jaar kun je wel zelf een ontheffing aanvragen. Krijg je een baby, dan moet je dat binnen vier maanden na de geboorte doen. Doe je dat niet op tijd, dan is je kind gewoon verzekeringsplichtig en moet je alsnog een zorgverzekering voor hem of haar afsluiten. Adopteer je een kind, dan vraag je ook voor hem of haar apart een ontheffing aan.  Zodra je kind 18 wordt, vervalt zijn of haar ontheffing automatisch. De SVB stuurt je kind dan zelf een nieuw formulier 'Verklaring van gemoedsbezwaren' toe, waarmee hij of zij op eigen naam een ontheffing kan aanvragen. 

Wat betaal je in plaats van zorgpremie? 

Omdat gemoedsbezwaarden geen zorgpremie betalen, ben je in plaats daarvan een bijdragevervangende belasting verschuldigd. Dit bedrag is ongeveer even hoog als de inkomensafhankelijke bijdrage die iemand met een vergelijkbaar inkomen normaal via de zorgverzekering zou betalen. De Belastingdienst int deze belasting via je inkomsten- of loonbelasting. Dit bedrag komt niet los te staan: het wordt gestort op een spaarrekening die voor jou wordt aangehouden bij het CAK. Je bouwt zo je hele werkzame leven een persoonlijk zorgbudget op, in plaats van dat je maandelijks premie betaalt aan een verzekeraar. 

Hoe worden je zorgkosten vergoed als gemoedsbezwaarde? 

Word je ziek of heb je medische zorg nodig, dan declareer je die kosten bij het CAK. Je krijgt alleen een vergoeding voor zorg die normaal onder het basispakket zou vallen, en alleen zolang er voldoende saldo op je spaarrekening staat. Is het spaartegoed niet toereikend, dan betaal je het resterende bedrag zelf. Voor langdurige zorg via de Wet langdurige zorg (Wlz) geldt een extra voorwaarde: zonder registratie en een geldige indicatie van het CIZ (Centrum Indicatiestelling Zorg) heb je geen aanspraak op Wlz-zorg, ook niet als gemoedsbezwaarde. Bereik je je AOW-leeftijd, dan kun je een uitkering aanvragen uit de Spaarregeling Gemoedsbezwaarden: het resterende tegoed dat je hebt opgebouwd, komt dan aan jou uit te keren. 

Welk risico loop je als gemoedsbezwaarde? 

Het grootste risico is dat je bij hoge zorgkosten niet genoeg spaartegoed hebt opgebouwd, waardoor je het verschil zelf betaalt. Je bouwt je saldo namelijk geleidelijk op, jaar na jaar. Krijg je op jonge leeftijd te maken met een dure behandeling of een langdurige opname, dan is er vaak nog niet genoeg gespaard om die kosten volledig te dekken. Bij een gewone zorgverzekering stelt de verzekeraar daar geen bovengrens aan, maar bij de spaarregeling wel. Daarnaast telt alleen zorg uit het basispakket mee. Kosten die je bij een gewone verzekering via een aanvullende verzekering zou vergoeden, zoals de tandarts, fysiotherapie of alternatieve zorg, komen sowieso niet in aanmerking: daar bestaat voor gemoedsbezwaarden geen tegenhanger van. Weeg dit risico daarom af voordat je een ontheffing aanvraagt, zeker als je een aandoening hebt waarvoor je vaker zorg nodig verwacht te hebben. 

Heb je als gemoedsbezwaarde recht op zorgtoeslag? 

Nee. Zorgtoeslag is een tegemoetkoming in de premie van je zorgverzekering, en als gemoedsbezwaarde betaal je geen premie. Daarom vervalt ook je recht op zorgtoeslag zodra je ontheffing krijgt. 

Kun je de ontheffing later wijzigen of stopzetten? 

Wil je de ontheffing aanpassen, bijvoorbeeld voor meer of juist minder sociale verzekeringen, neem dan contact op met de SVB. Wil je niet langer gemoedsbezwaard zijn en gewoon weer verzekerd worden, dan geef je dat ook bij de SVB door. Je kunt dan weer een zorgverzekering afsluiten; hoe dat werkt als je (nog) geen verzekering hebt, lees je op de pagina geen zorgverzekering. Een ontheffing stopt ook automatisch bij overlijden.