Zorgverzekering verplicht: dit zijn de regels in 2026
Op deze pagina
Een zorgverzekering is in Nederland verplicht: iedereen die hier woont of werkt, moet een basisverzekering afsluiten. Die verplichting is wettelijk vastgelegd in de Zorgverzekeringswet, en geldt vanaf je geboorte, al betaal je pas premie vanaf 18 jaar. De aanvullende verzekering is juist vrijwillig. Sluit je geen basisverzekering af, dan volgen waarschuwingen en boetes via het CAK. Op deze pagina lees je precies voor wie de verplichting geldt, welke uitzonderingen er zijn en wat er gebeurt als je onverzekerd bent.
Voor wie is de basisverzekering verplicht?
Je bent verplicht een basisverzekering af te sluiten als je in Nederland woont, of als je hier werkt en loonbelasting betaalt. Kom je vanuit het buitenland in Nederland wonen of werken, dan moet je binnen 4 maanden een Nederlandse basisverzekering afsluiten, ook als je in het buitenland al verzekerd bent. De inhoud van het basispakket bepaalt de overheid; denk aan de huisarts, ziekenhuiszorg, medicijnen en ggz.
Tegenover jouw plicht staat een plicht van de verzekeraar: de acceptatieplicht. Elke zorgverzekeraar moet je accepteren voor de basisverzekering, ongeacht je leeftijd of gezondheid, tegen dezelfde premie als ieder ander.
Uitzonderingen op de verzekeringsplicht
Voor een kleine groep geldt de verplichting niet of anders. Buitenlandse studenten die alleen studeren (en niet werken) zijn meestal niet verzekeringsplichtig. Militairen in actieve dienst krijgen hun zorg via Defensie. Gemoedsbezwaarden kunnen zich laten vrijstellen en betalen in plaats van premie een bijdragevervangende belasting. En wie in het buitenland gaat wonen én werken, valt meestal onder het stelsel van dat land; lees meer op de pagina zorgverzekering en buitenland. Twijfel je over jouw situatie? De SVB beoordeelt bindend of je verzekeringsplichtig bent.
Kinderen: gratis meeverzekerd, wel verplicht
Ook kinderen moeten verzekerd zijn: meld je baby binnen 4 maanden na de geboorte aan bij een zorgverzekeraar, meestal bij de verzekeraar van een van de ouders. Voor kinderen tot 18 jaar betaal je geen premie en geldt geen eigen risico. Vanaf de eerste dag van de maand na de 18e verjaardag betaalt je kind zelf premie en eigen risico, en mag het zelf een verzekeraar kiezen; lees meer op de pagina zorgverzekering 18 jaar.
Eigen risico bij de verplichte basisverzekering
Bij de basisverzekering hoort een verplicht eigen risico van € 385 (2026): het bedrag dat je eerst zelf betaalt voor zorg uit het basispakket. Voor sommige zorg geldt geen eigen risico, zoals de huisarts, verloskundige zorg en wijkverpleging. Je kunt het eigen risico vrijwillig verhogen tot maximaal € 885 in ruil voor premiekorting; slim als je weinig zorg verwacht, maar riskant als je toch zorgkosten maakt.
De aanvullende verzekering is níet verplicht
Naast de verplichte basisverzekering kun je vrijwillig een aanvullende verzekering afsluiten voor zorg die niet in het basispakket zit, zoals fysiotherapie, tandartszorg voor volwassenen of een bril. Verwacht je zulke kosten niet, dan kun je de aanvullende verzekering gewoon weglaten en alleen de basisverzekering nemen. Reken bij twijfel na of de extra premie opweegt tegen de vergoeding die je verwacht te gebruiken.
Wat gebeurt er als je geen zorgverzekering hebt?
Het CAK spoort onverzekerden actief op via de basisregistratie. Je krijgt eerst een brief met de opdracht om binnen drie maanden een verzekering af te sluiten. Doe je dat niet, dan volgt een boete, en die kan tweemaal worden opgelegd. Sluit je daarna nog steeds niets af, dan sluit het CAK zelf een verzekering voor je af en houdt de premie in op je inkomen. Zorgkosten die je onverzekerd maakt, betaal je bovendien volledig zelf. Onverzekerd blijven is dus altijd duurder dan gewoon een basisverzekering nemen.
Wil je zeker weten dat je niet te veel betaalt voor je verplichte verzekering? Vergelijk zorgverzekeringen op ZorgKiezer.nl; overstappen kan elk jaar van half november tot en met 31 december.
Veelgestelde vragen over zorgverzekering verplicht: dit zijn de regels in 2026
Is een zorgverzekering verplicht in Nederland?
Is een zorgverzekering verplicht in Nederland?
Ja. Iedereen die in Nederland woont of werkt, is wettelijk verplicht een basisverzekering af te sluiten. De aanvullende verzekering is vrijwillig.
Vanaf welke leeftijd is een zorgverzekering verplicht?
Vanaf welke leeftijd is een zorgverzekering verplicht?
Vanaf de geboorte: meld je kind binnen 4 maanden aan. Tot 18 jaar is de verzekering gratis en zonder eigen risico; vanaf 18 jaar betaal je zelf premie en eigen risico.
Wat gebeurt er als ik geen zorgverzekering heb?
Wat gebeurt er als ik geen zorgverzekering heb?
Het CAK stuurt eerst een waarschuwing; daarna kun je tweemaal een boete krijgen en sluit het CAK uiteindelijk zelf een verzekering voor je af. Zorgkosten in de onverzekerde periode betaal je volledig zelf.
Moet ik ook een aanvullende verzekering afsluiten?
Moet ik ook een aanvullende verzekering afsluiten?
Nee, alleen de basisverzekering is verplicht. Een aanvullende verzekering is zinvol als je zorg verwacht die niet in het basispakket zit, zoals fysiotherapie of tandartszorg voor volwassenen.
Zijn er uitzonderingen op de verzekeringsplicht?
Zijn er uitzonderingen op de verzekeringsplicht?
Ja: onder andere buitenlandse studenten die alleen studeren, militairen in actieve dienst en gemoedsbezwaarden. Bij twijfel beoordeelt de SVB bindend of je verzekeringsplichtig bent.
Ben ik verplicht verzekerd als ik in het buitenland woon?
Ben ik verplicht verzekerd als ik in het buitenland woon?
Dat hangt af van je situatie: woon én werk je in het buitenland, dan vervalt de Nederlandse verzekeringsplicht meestal. Werk je in Nederland, dan blijf je hier vaak verzekeringsplichtig.
